اين حديث در او نوع اجمالى است ، زيراكه به خصوصيت و اوصاف تعيين نشده ، به‌علاوه قابل انطباق بر بعضى از گذشتگان است و اما حديثى كه از پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم روايت شده كه فرمود : « مردى از قزوين خروج مىكند كه اسم او اسم پيامبرى باشد . مؤمن و مشرك به طاعت او سرعت مىكنند كوه‌ها را از رعب پر مىكند . » « 1 » ظاهر او آن است كه مراد غير اين زنديق است و احتمال مىرود تطبيقش با آن‌كه از ديلم خروج كند ، چنان‌كه خواهد آمد و اللّه العالم . 4 - مردى از اهل قم دعوت كند مردم را از كتاب تاريخ قم از حضرت موسى بن جعفر عليه السّلام فرمود : « مردى از اهل قم مردم را دعوت به حق خواهد كرد ، جمعى با او جمع خواهند شد كه در محكمى مانند پاره‌هاى آهن باشند كه نه بادهاى وزنده ايشان را بلغزاند و نه از جنگ ملول خواهند شد و نه در ايشان جبنى ( ترسى ) هست و بر خدا توكل مىكنند و عاقبت براى متقين است . » « 2 » اين حديث نيز واضح المراد نيست نه از حيث وقت و نه از حيث دعوت ، جز اين‌كه دعوت به حق مىكند ، و نه از حيث علامت ، پس قابل انطباق بر بسيارى است و احتمال هم مىرود كه در اوان ظهور از قم هم مردى پيدا شود كه دعوت به نصرت حضرت كند زيراكه وارد شده كه اهل قم انصار ما هستند . « 3 » 5 - ظاهر شدن آب بر روى زمين در شهر قم حضرت عسكرى عليه السّلام جريان شب معراج و نظر كردن آن حضرت را به زمين قم و پرسش از جبرئيل را ذكر فرمود ، تا اين‌كه جبرئيل گفت : اين‌جا شهرى بنا خواهد شد و

--> ( 1 ) - الزام الناصب 2 / 135 ؛ بحار 52 / 213 ح 66 . ( 2 ) - بحار 60 / 216 ح 37 . ( 3 ) - براى مؤلف كه اين كتاب را پيش از انقلاب نگارش كرده است مورد 3 و 4 ناشناخته مانده است ولى امروزه ما مىدانيم كه مراد از زنديق قزوينى ، رضا خان و مردى از اهل قم امام خمينى قدّس سرّه مىباشد .